Ove godine će širom sveta nastati oko 227 miliona tona plastičnog otpada, procenjuje organizacija Earth Action (EA) koja je objavila da je Dan prekoračenja plastike obeležen 6. septembra.
To znači da je od tog datuma količina plastičnog otpada proizvedena tokom godine premašila kapacitet postojećih sistema da je adekvatno zbrinu.
Prema procenama organizacije EA – Earth Action, ove godine će širom sveta nastati oko 227 miliona tona plastičnog otpada, od čega će gotovo 72 miliona tona, odnosno 31,6 odsto, potencijalno završiti u životnoj sredini zbog lošeg upravljanja.
Šta je Dan prekoračenja plastike
Dan prekoračenja plastike nije mera ukupne količine proizvedene plastike, već pokazatelj odnosa između količine plastičnog otpada i kapaciteta sistema za njegovo upravljanje.
U proračun se, između ostalog, uzimaju u obzir količina otpada koju stanovništvo proizvodi, način na koji se njime upravlja, kao i prekogranični tokovi plastičnog otpada.
Prošle godine, ovaj dan je nastupio 5. septembra, što ukazuje na neznatno poboljšanje u upravljanju plastičnim otpadom.
Količina plastičnog otpada raste
Međutim, količina proizvedenog otpada istovremeno nastavlja da raste. Prema podacima EA, globalna proizvodnja plastičnog otpada porasla je sa 202 miliona tona 2021. godine na 227 miliona tona u 2026.
U istom periodu količina plastičnog otpada kojim se loše upravljalo povećala se sa oko 69 na gotovo 72 miliona tona.
To znači da napredak u upravljanju otpadom nije dovoljan da poništi posledice rasta njegove ukupne količine.
Ove godine period globalnog „plastičnog prekoračenja“ traje 116 dana, odnosno tokom poslednjih 116 dana godine nastaje količina plastičnog otpada koja premašuje kapacitet sistema da njime adekvatno upravlja.
Eritreja najranije, SAD najkasnije
Problem je pritom koncentrisan u relativno malom broju zemalja. Prema analizi EA, 12 zemalja odgovorno je za gotovo 60 odsto globalnog loše upravljanog plastičnog otpada.
Eritreja je ovaj prag prešla već 9. januara, Indija 20. aprila, Rusija 1. maja, Grčka 5. avgusta. Kasnije od globalnog proseka ovaj dan će prekoračiti Kina 30. septembra, Nemačka 12. novembra, Japan 8. decembra i SAD 10. decembra.
Ove razlike ipak ne ukazuju na veličinu problema. To što Eritreja svoj Dan prekoračenja plastike dostiže već 9. januara, dok je za SAD ovogodišnji datum 10. decembar, ne znači da Eritreja proizvodi više plastičnog otpada od SAD, već da je odnos između količine otpada i kapaciteta za njegovo upravljanje mnogo nepovoljniji.
Kako smanjiti plastični otpad
EA navodi da rešavanje problema ne može da se zasniva samo na povećanju kapaciteta za upravljanje otpadom.
Među preporukama su smanjenje proizvodnje plastike, postepeno ukidanje plastike koja nije projektovana za kružnu upotrebu, razvoj cirkularnih sistema i jačanje odgovornosti proizvođača i drugih aktera u lancu vrednosti.
Organizacija posebno ukazuje i na potrebu da zemlje koje izvoze plastični otpad podrže razvoj kapaciteta za njegovo upravljanje u zemljama u koje se taj otpad izvozi.
